الملا فتح الله الكاشاني
454
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
لوط تا ايشان را عذاب كنيم و اينكه دست بطعام دراز نميكنيم جهت آنست كه ما از طعام مستغنى و بينيازيم و از شان ما طعام خوردن نيست * ( وَامْرَأَتُه ) * وزن ابراهيم ساره بنت هارون * ( قائِمَةٌ ) * ايستاده بود در پس پرده و سخن ملائكه استماع مينمود يا براى خدمت بر سر مهمانان ايستاده بود و به خدمت قيام مينمود چه ساره عمر يافته بود و پير كشته و از كسى روى نميپوشيد همين كه سخن فرشتگان شنيد * ( فَضَحِكَتْ ) * پس بخنديد جهت فرح و سرور او بسبب زوال خوف ابراهيم و يا براى هلاك اهل فساد و گويند خنده او از تعجب او بود و از غفلة قوم لوط با وجود قرب عذاب بديشان يا متعجب بود از تمثيل ملك به صورت بشر و يا تعجب او از خوف ابراهيم از جمعى اندك با وجود بسيارى حشم و خدم خود عكرمه گفت كه ضحكت بمعنى حاضت است و منه ( ضحكت الشجر اذا سال صمغها ) يعنى در آن حال ساره را حيض آمد * ( فَبَشَّرْناها ) * پس بشارت داديم ما او را بر زبان ملائكه * ( بِإِسْحاقَ ) * بوجود فرزندى اسحاق نام * ( وَمِنْ وَراءِ إِسْحاقَ يَعْقُوبَ ) * و از پس اسحاق يعقوب عليهما السلام تخصيص بشارت بساره جهت آن بود كه بهجت و سرور زنان به فرزند بيشتر است و ديگر آن كه ابراهيم از هاجر پسرى داشت اسماعيل نام و ساره را هيچ فرزندى نبود پس چون مژده فرزند شنود * ( قالَتْ يا وَيْلَتى ) * گفت اى عجب اصل اين كلمه در شر است و اطلاق آن در هر امر فظيع و عجيب شايع و ذايع است * ( أَ أَلِدُ ) * آيا من بزايم * ( وَأَنَا عَجُوزٌ ) * و حال آنكه من پيره زنم و در آن وقت نود و نه سال يا نود از عمر وى گذشته بود * ( وَهذا بَعْلِي ) * و اين شوهر منست * ( شَيْخاً ) * در حالتى كه پيريست صد و بيست ساله يا صد و دوازده * ( إِنَّ هذا ) * بدرستى كه آن چيزى كه مىگوييد * ( لَشَيْءٌ عَجِيبٌ ) * چيزى عجيب است استعجاب وى از راه عادت بوده نه بر وجه قدرت و ابداء * ( قالُوا ) * گفتند فرشتگان مر ساره را * ( أَ تَعْجَبِينَ ) * آيا شگفت ميدارى * ( مِنْ أَمْرِ اللَّه ) * از كار خدا چه تعجب باشد در آن كه او سبحانه از صنع بى آلت و فضل بى علت از ميان دو پير فرزندى بيرون آورد * ( رَحْمَتُ اللَّه ) * بخشايش خدا * ( وَبَرَكاتُه ) * و بركتها يعنى زيادتى خيرات او * ( عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ ) * بر شما است اى اهل البيت ابراهيم محققان گفتهاند كه از بركات الهى آن بود كه اسباط و جميع انبياى بنى اسرائيل از ابراهيم و ساره پيدا شدند و در انوار گفته كه اين كلام براى رفع تعجب ساره است چه خوارق عادات باعتبار اهل بيت نبوة و مهبط معجزات و تخصيص ايشان بمزيد نعم و كرامات بديع و غريب نيست و محل استغراب